Czym jest AFIR dla biznesu?
Rozporządzenie Alternative Fuel Infrastructure Regulation (AFIR) to unijny akt prawny o bezpośrednim zastosowaniu, który ma przybliżyć Europę do bezemisyjnego transportu i neutralności klimatycznej. Zastępuje dyrektywę z 2014 r. i nakłada na operatorów konkretne cele rozbudowy infrastruktury.
Przedsiębiorcy zyskują jasne wytyczne dotyczące gęstości stacji i ich parametrów, szczególnie na korytarzach komunikacyjnych TEN-T. Wdrożenie AFIR oznacza nowe obowiązki, ale jednocześnie daje impuls do rozwoju usług w branży elektromobilnej.
Jak ustawa o elektromobilności łączy się z AFIR?
Krajowa ustawa o elektromobilności wymaga nowelizacji, żeby zsynchronizować polskie prawo z bezpośrednio obowiązującym rozporządzeniem AFIR. Oba akty uzupełniają się m.in. w kwestii wymogów mocowych.
Rozporządzenie zakłada łączny pobór mocy 1,3 kW na każdy zarejestrowany pojazd w pełni elektryczny (BEV) oraz 0,8 kW na hybrydę plug-in (PHEV). Pełna spójność tych przepisów jest kluczowa dla operatorów i inwestorów, bo pozwala na szybsze i bardziej przejrzyste procesy przyłączeniowe oraz sprawną realizację europejskich celów.
Jakie obowiązki ma operator stacji?
Operator ogólnodostępnej stacji odpowiada za jej bezpieczną eksploatację i zapewnienie odpowiedniej mocy w strefach ładowania. Wymogi AFIR nakazują m.in. budowę stacji co 60 km na głównych trasach TEN-T oraz rozwój infrastruktury tankowania wodoru w węzłach miejskich. Na operatorach spoczywa też obowiązek zachowania przejrzystości cen, zapewnienia równego dostępu do usług różnym dostawcom i bieżącego raportowania danych do Ewidencji Infrastruktury Paliw Alternatywnych (EIPA).
Wymogi dla lekkich pojazdów
Sieć przeznaczona dla lekkich pojazdów, takich jak samochody osobowe i dostawcze, musi rozwijać się równolegle ze wzrostem liczby rejestracji aut elektrycznych.
Lokalizacje przy sieci TEN-T muszą zapewniać strefy ładowania o łącznej mocy co najmniej 400 kW do końca 2025 r., a do końca 2027 r. wartość ta ma wzrosnąć do 600 kW. Większa gęstość i moc punktów ładowania ma docelowo zniwelować obawy kierowców przed długimi trasami.
Wymogi dla transportu ciężkiego
Elektryfikacja logistyki i flot transportu ciężkiego (HDV) wymaga budowy wyspecjalizowanych hubów energetycznych co 120 km wzdłuż głównych tras. Przepisy AFIR określają minimalną moc punktów DC dla ciężarówek na poziomie 350 kW, a docelowa moc całych stref ładowania ma sięgać 3600 kW. Takie obiekty generują ogromne zapotrzebowanie na energię, co wymusza staranne planowanie. Inwestorzy mogą jednak liczyć na dotacje, które pomogą pokryć koszty tych terminali.
Płatność ad-hoc i terminale w praktyce
AFIR ma ułatwić życie kierowcom i klientom flotowym, wprowadzając powszechną płatność ad-hoc. Obowiązek instalacji terminali płatniczych dotyczy nowo uruchamianych stacji, zwłaszcza tych o mocy powyżej 50 kW. Klienci zapłacą kartą zbliżeniowo, bez rejestracji, fizycznej karty RFID czy instalacji dedykowanych aplikacji. To rozwiązanie ujednolica standardy i upraszcza proces ładowania pojazdów elektrycznych.
Co zmienia ISO 15118 w ładowaniu?
Norma ISO 15118 upraszcza obsługę auta przy stacji ładowania. Ten standard komunikacji między samochodem a stacją otwiera drogę do pełnej automatyzacji rozliczeń. Największą innowacją jest technologia Plug and Charge: po podłączeniu kabla auto samodzielnie uwierzytelnia się w systemie i inicjuje sesję. Nowe urządzenia publiczne oddawane do użytku od początku 2026 r. będą musiały ten protokół obsługiwać. Standard przygotowuje też rynek na dwukierunkowy przepływ energii (V2G), co w przyszłości umożliwi oddawanie nadwyżek prądu z baterii pojazdu z powrotem do sieci.
Jakie koszty i finansowanie uwzględnić?
Budowa nowoczesnych hubów energetycznych jest kapitałochłonna i wymaga analizy opłacalności. Przedsiębiorcy muszą skalkulować koszty zakupu szybkich ładowarek, prac przyłączeniowych i późniejszej eksploatacji. Rozbudowa infrastruktury ładowania jest aktywnie wspierana przez programy rządowe i unijne. Inwestorzy mogą ubiegać się o pożyczki preferencyjne z Funduszu Spójności oraz wsparcie z nfośigw. W modelu standardowym środki te mogą pokryć całość kosztów kwalifikowanych, natomiast przy projektach typu project finance zazwyczaj wymagany jest 15-procentowy wkład własny.
Na co uważać przy wdrażaniu AFIR?
Największą barierą przy wdrażaniu AFIR pozostają przewlekłe procedury przyłączeniowe i ograniczenia przepustowości lokalnych sieci elektroenergetycznych. Niezrealizowanie obowiązków w terminie lub błędy formalne mogą skutkować opóźnieniami w dostosowaniu stacji, wysokimi karami, a nawet niedopuszczeniem infrastruktury do eksploatacji. Warto też uważnie śledzić zasady raportowania, bo uchybienia administracyjne potrafią realnie obniżyć konkurencyjność.
Jak firmy mogą przygotować się do zmian?
Aby sprostać unijnym wymogom, firmy powinny zacząć od audytu lokalizacji i dostępnej mocy przyłączeniowej. Konieczne jest opracowanie planu modernizacji stacji i flot z uwzględnieniem terminów granicznych do 2025 i 2030 r. Wdrożenie nowych protokołów i pozyskanie dotacji pozwoli utrzymać stabilną pozycję na rynku bezemisyjnego transportu.
Jak możemy pomóc w Arinea? Zapraszamy do kontaktu!
